Chronische pijn, chronische stress en psychosomatiek in de participatiewet

Naar aanleiding van een podcast over chronische pijn, fibromyalgie en psychotrauma met dokter Annette Johnson en dokter Maria Geisler: 

Dokter Maria Geisler werkt voor de Sigma-klinik met patiënten die lijden aan chronische pijn en psychotrauma. Ze legt uit dat uit onderzoek is gebleken dat het gebied in de hersenen waar pijn geregistreerd wordt, een grote overlap heeft met het gebied waar stress ervaren wordt. Zo leidt niet alleen beschadiging van weefsel tot pijn (en stress), maar leidt stress ook tot pijn. Dat stress ook echt ziek maakt heb ik al uitgelegd in een aantal blogartikelen. Kort samengevat: chronische stress leidt tot hormonale disbalans, chronische ontstekingsreacties, uitgeputte lichaamscellen, organen en hormoonklieren die uitgeput raken en niet meer goed hun werk kunnen doen. Dus tot auto-immuunziektes en chronische aandoeningen. Stress is dus niet iets wat alleen maar tussen de oren zit. Het is belangrijk om ook de getraumatiseerde patiënt serieus te nemen in zijn lichamelijke klachten. Want iemand kan behalve getraumatiseerd ook gewoon echt ziek zijn. En dat moet je wel uitsluiten voor je iemand begint te psychologiseren. 

Op deze pagina vat ik de punten samen van Maria Geisler over trauma en leg ik een link tussen die punten en mijn ervaringen in de participatiewet met zorg, hulp- dienstverlening in Zuid-West Drenthe: Het constant herhalen en openrijten van oude jeugdtrauma's. Ze haten mensen. Want ik weet dat ik niet de enige ben. Met deze houding beschadigen ze niet alleen survivors, maar ook de kinderen van survivors. Want het trauma dat hierdoor opnieuw ontstaat, wordt doorgegeven! Terwijl het juist mijn missie was om dat familietrauma NIET door te geven!

Maria beschreef trauma als: alles waarvan je weg zou willen lopen, maar niet weg kunt lopen. (Zoals gedwongen worden ergens te wonen waar mensen je haten, pesten, uitsluiten en weigeren te helpen) Het zorgt voor opgehoopte spanningen in de spieren die later voor chronische pijn zorgen. Ik had de afgelopen tien jaar wel elke dag weg willen lopen. Maar ik mocht niet, want zodra ik aangaf weg te willen, kreeg ik weer een amk-melding en dreigementen dat ik mijn kind zou verliezen. Tegelijkertijd deed men niks om mijn levenssituatie te verbeteren, zodat het ook makkelijker was om te blijven. 

Twee jaar geleden kreeg ik hier bezoek van twee instanties. Omdat ik het aardige mensen vind, ga ik ze niet noemen. Ze kregen duidelijk een boodschap mee die naar mij gecommuniceerd moest worden. De boodschap dat we allemaal opnieuw beginnen. Zand erover. Ik wilde niets liever dan een kans op een nieuw leven, maar niet onder de gestelde voorwaarden. Het is voor de instanties die mij beschadigd hebben misschien heel makkelijk om opnieuw te beginnen. Overal werken inmiddels andere mensen. Maar ik ben degene die beschadigd is. Niet zij. Je kunt niet iemand jarenlang afbreken, tot die persoon kapot is. En dan zeggen: zand erover, we beginnen opnieuw. Dat doe je als je een meningsverschil hebt. Niet als je iemand jarenlang aan zijn lot overgelaten hebt, voor gek, leugenaar, sociopaat en laag begaafd uitgemaakt hebt en zorg geweigerd hebt. En dan ook nog iemand afschepen met een soort oprotprijs naar het volgende pestdorp, waar de ellende gewoon weer doorgaat. Dat is laag bij de grond!

Maria Geisler legt uit hoe belangrijk de anamnese is waarbij je de hele levensgeschiedenis van iemand na loopt. (is bij mij zelden gedaan en heeft nooit geleid tot passend behandelplan) Hoe jonger het trauma plaatsvond, hoe groter het risico, omdat in de vroege levensjaren de hersenen zich nog moeten vormen. Ook de actuele levenssituatie is van belang, welke stressoren nu spelen. 

Wat het risico op chronische stress en pijn verhoogt (wetenschappelijk onderbouwd): 

armoede, lage sociale positie, opleidingsniveau of werkloosheid van de ouders, de woonsituatie, ondersteuning in de omgeving, contacten met autoriteiten of instanties, criminaliteit of dissocialiteit van ouders (egoïsme), chronische disharmonie in het gezin, bindingsproblemen, psychische problemen van 1 van de ouders, chronisch zieke broers of zussen, alleenstaande moeders, autoritaire vaders, verlies van 1 van de ouders (dood), scheiding van de ouders in de eerste 7 levensjaren, scheiding en scheidingsperikelen, broers en zussen die tegen elkaar uitgespeeld worden, teveel wisselende personen die betrokken zijn in de verzorging, mishandeling, misbruik en emotionele verwaarlozing, pesten/mobbing, parentificatie. 

Maria brak een lans voor de alleenstaande moeders die constant overbelast zijn. In tegenstelling tot vroeger, staan moeders er veel meer alleen voor en moeten aan veel meer en ook hogere eisen voldoen. Dit is het thema van al mijn boeken geweest: dat het onmogelijk is om voor jezelf te zorgen, je kind te zorgen en erbij te werken. Ik heb bijna al mijn vriendinnen in de bijstand ziek zien worden. De enige persoon (iemand die ik op grote afstand volg) die nog steeds dapper volhoudt, daarvan ontsporen nu de kinderen. Something's got to give. Of je bent het zelf, of het is je kind, of het is je carrière. En er wordt nooit gekeken naar de ballen die je omhoog houdt. Je wordt als moeder alleen beoordeeld op de bal die valt...

Wie niet werkt, komt in een armoederegeling wat een nieuwe risicofactor is voor chronische stress en chronische pijn: constant geldtekort, nooit iets leuks, grote zorgen om de eindjes aan elkaar te knopen, schuldgevoelens omdat je je kind tekort doet, veroordeeld worden, beschuldigd worden (je bent lui en een hoer). Op het Drentse platteland, met zijn christelijke moraal, haten ze vrije, assertieve vrouwen. Vrouwen die door schade en schande hebben moeten leren zich weerbaar op te stellen worden finaal afgemaakt. Buigen moet je! Buigen en nederig zijn! 

Vijf jaar in therapie geweest? Breken wij op het platteland even fijn af! 

Levend van een uitkering sta je onderaan de pikorde en vindt iedereen dat jij je bek moet houden. Heel vervelend als je intelligentie bovengemiddeld is, je heel veel interesses hebt en goed belezen bent. Je moet toch je bek houden. En poetsen! Hierdoor ontstaat niet alleen een burn-out, maar ook een Bore-out! Omdat je constant klein en onder je eigen niveau gehouden wordt. Mensen met uitkeringen zijn 'immers' dom en mogelijk verstandelijk beperkt! Vindt men. 

Pesten: heb ik ook veel over geschreven. Jarenlang ernstig geweld ervaren op de lagere school. Hierdoor heb ik al jong een scherpe, kritische kijk ontwikkeld op groepsprocessen. Ik ben hierdoor niet in staat mij te conformeren aan welke groep dan ook. Ik ben een individualist. Dat wil niet zeggen dat ik egoïstisch ben, onaangepast of anti-sociaal. In tegendeel. Ik vind zelf aangepastheid veel gevaarlijker dan enon-conformisme. Aangepaste mensen zijn vaak zwakke karakters. Bang om alleen te staan verruilen ze principes en moreel kompas om erbij te horen. Ik heb alleen mij te laat gerealiseerd dat mijn individualiteit mij, zeker als vrouw, extra kwetsbaar maakt. Niet alleen tegenover mannen. Meer nog meer tegenover andere vrouwen, die zich over het algemeen gedragen als kakelende kippen. Gevolg is eenzaamheid. En dat is dus ook weer een risico-factor voor chronische stress en chronische pijn. 

Terug naar de lezing van Maria Geisler

Compenserende beschermingsfactoren (gebaseerd op wetenschappelijk onderzoek):

1) Een langdurige relatie met minstens 1 persoon. 

2) Veilige verbinding

3) Een liefdevol familienetwerk: opa's, oma's, tantes en ooms. 

4) Voor alleenstaande moeders: ontlasting in de zorgtaken! 

5) Vervanging na het heengaan van 1 van de ouders. 

6) Een bovengemiddelde intelligentie

7) Een gezond temperament

8) Selfefficiency

9) veilige en betrouwbare sociale netwerken

10) Betrouwbare contacten tijdens de volwassenheid

11) Gezinsvorming later in het leven geeft meer stabiliteit

Maria Geisler werkt met EMDR. Ook is er in haar therapie ruimte voor geloof, omdat ze ervaren heeft dat voor elkaar bidden een helend effect geeft. Ik schreef hierover ook iets in 1 van mijn boeken. EMDR werkte bij mij niet. Logisch, als je iemands levenssituatie niet helpt te verbeteren en iemand blijft beschadigen! Bij meervoudig trauma wordt het soms zelfs afgeraden. En dat is bij mij ook gebeurd. 

Maria leert haar patiënten in 6 modules van 100 minuten over hun ziekte, hoe om te gaan met angst die het ziek zijn oproept, wegen uit de depressie, dus probleemoplossend te denken, het activeren van andere bronnen, slaaphygiene, omgaan met belastingen, waarneming van de eigen behoeften en hoe om te gaan met die behoeften. 

Probleemoplossend denken is natuurlijk heel mooi. En ontdekken uit welke bronnen je kunt putten ook. Maar mensen die in een laag inkomen zitten, kunnen minder bij de oplossingen dan mensen die door hun sociale- en inkomenspositie meer ruimte hebben. Voor mensen als ik, die eigenlijk als gevolg van psychotrauma in een uitkering zijn beland, is er geen uitweg meer. Omdat de zorg onbetaalbaar en ontoegankelijk is geworden. Wij worden ook letterlijk door de eerstelijnszorg afgeschreven. Pappen en nathouden. En af en toe een trap verkopen. Zodat we eerder dood gaan. Is weer een uitkering minder! 

Gelukkig ben ik mede dankzij mijn jeugd een Survivor pur sang en ben ik innerlijk een rijk mens, gezegend met diepe spirituele gevoelens en ervaringen en creatieve vermogens, waaronder schrijven en tekenen. Dankzij mijn opleidingen in de hulpverlening, de yoga, reiki en handanalyse kan ik goed mezelf helpen. Ik beschik over veel krachtbronnen. Maar er mist ook heel veel! En die krachtbonnen werken niet voldoende als mensen je BLIJVEN traumatiseren! 

Module 1 van de therapie van Maria Geisler gaat over psychische factoren die chronificering (als dat woord in het Nederlands bestaat) bevorderen:

1) aanhoudende psychovegetatieve spanning: constant onder stroom staan

2) angst en depressie in de voorgeschiedenis

3) langdurige stress-ervaringen en pijnervaringen in de vroege levensgeschiedenis

4) familie met chronische pijn

5) De neiging om de catastrofiseren (denken dat het nooit meer goed komt)

6) Het negeren van de eigen belastingsgrenzen. (Door jezelf of anderen)

Vooral deze laatste is belangrijk. Als alleenstaande moeder kun je niet delegeren. Vooral niet als je niet beschikt over een veilig en betrouwbaar netwerk of dat netwerk kwijt raakt omdat je moet vluchten voor een stalker. Ik heb mezelf jarenlang overeind gehouden met paracetamol. Om op zijn minst als moeder te kunnen blijven staan. Dus ja: chronisch over mijn grenzen heen gegaan. Want hulp was er niet. En nog was het niet genoeg. Volgens het sociaal wijkteam had ik geen hulp nodig. Dan groeit een kind dus op in een zorgelijke sfeer, waar je vervolgens de moeder de schuld van geeft! Logisch?

Biologisch verankerde basisbehoeften:

1) De behoefte zich te kunnen oriënteren op de wereld en een zekere mate van controle. 

2) Behoefte aan contact, verbinding.

3) Behoefte aan zelfwaarde en waardering.

4) Behoefte aan levensplezier. 

In de bijstand verlies je totale controle en regie over je hele leven. (zie punt 1) Omdat constant anderen zich bemoeien met hoe jij leeft, met de keuzes die je maakt. Ook als moeder. Veel dwang en drang, alles wat je terug zet in oude overlevingsmechanismen. Trauma van deze behoefte kan leiden tot compensatiegedrag in de vorm van teveel alles onder controle willen houden of een apathisch gevoel van desoriëntatie en moedeloze passiviteit.

Contacten raak je kwijt (punt 2) , omdat je er op je wordt neergekeken als alleenstaande moeder. Zeker in de bijstand. Je komt geen leuke, positieve mensen meer tegen. Hooguit zuigers, stuurlui aan wal en misbruikers. Als je ziek bent en overbelast, maar er van buiten gezond uit ziet, word je niet gezien en niet begrepen in je nood. Mensen keren zich van je af en oordelen alleen maar. Traumatisering in deze behoefte leidt tot angstige terugtrekking en dus sociaal isolement. Ik leef inmiddels tien jaar als kluizenaar. Niet omdat ik dat zo leuk vind, maar omdat mijn vertrouwen in mensen alleen maar beschadigd is. En dat reken ik al die intolerante Drentse kutdorpen aan en de autoriteiten die hiervoor verantwoordelijk zijn. Nooit heeft ook maar iemand uit al die treiter- en roddelnetwerken gedacht aan wat het met een kind doet als je haar moeder isoleert, belachelijk of verdacht maakt. In zekere zin ontneem je een kind een moeder! In ieder geval een stabiele, belastbare moeder.

Nee, ik vergeef dat niet.

En niet vergeven is prima. Het betekent dat je jezelf waardevol genoeg acht om bepaald gedrag niet te accepteren. 

Behoefte aan zelfwaarde en waardering (3): Ik ben tegengewerkt in al mijn ambities om de bijstand uit te komen en in alle zelfontplooiing. Er lag een unieke kans om met een versnelde opleiding het onderwijs in te stromen. De kop ingedrukt. Als yogadocente geen enkele kans gekregen. Als schrijfster gecensureerd en tegengewerkt. In de oprichting van mijn stichting verdacht gemaakt en tegengewerkt. Nu weer als tekenaar. Alles wat ik maak, doe, schrijf, blog wordt onzichtbaar gemaakt, gecensureerd. Wel word ik al jarenlang nagedaan en nagepraat door anderen, die geen shadowban op hun sociale media hebben. Aan copyright wordt blijkbaar niet gedaan, op de sociale media. Ben meer dan eens mijn eigen ideeën en teksten bij anderen tegengekomen, zonder verwijzing naar de bron! Ondertussen loopt iedereen te zeiken dat ik niks doe! Dat is gasligthting: eerst iemands leven kapot maken en alle kansen om uit de uitkering te komen en dan MIJ er de schuld van geven. Narcistisch misbruik. Gaslighting. En psychische mishandeling.

Ik mocht dus als kind al niet gezien en niet gehoord worden. En op mijn 53ste mag ik van de staat nog steeds niet gezien en gehoord worden, omdat men vindt dat ik teveel kritiek heb. Is mij letterlijk meer dan eens gezegd door de Drentse autoriteiten. Ook als moeder, het heiligste van het heiligste, kon ik niks goed doen en moest alles wat ik deed afgebroken worden. Dat mijn dochter desondanks het gymnasium haalde, kwam niet omdat ik haar altijd aangemoedigd en gemotiveerd heb. Nee, dat was coping-gedrag! :-( 

Ik ben 20 jaar lang alleen maar vernederd, getreiterd en bedreigd. En als je op een dag kapot bent, zeggen ze ook nog dat het allemaal aan jezelf ligt, dat het tussen je oren zit, dat het door je jeugd komt. De mensen die verantwoordelijk zijn kunnen zo de verantwoordelijkheid van zich afschuiven. Zoals dat vroeger ook gebeurde. 

'Je mag er niet over praten hoor, dat je moeder ziek (GEK) is. Het is allemaal jouw schuld. Want ze heeft zo geleden onder alle problemen die JIJ had!' Ja. De problemen die ik had. Door haar. Omdat ze zich niet beheersen kon! 

Behoefte aan levensplezier (4): Het mag duidelijk zijn dat er in de participatiewet geen ruimte is voor levensplezier. Levensplezier moet je verdienen. En mensen als ik verdienen dat niet. Wij doen namelijk niks. Als je vindt dat een moeder geen plezier of ontspanning verdient, geef je die boodschap ook automatisch door aan haar kind, die samen met zo'n moeder gevangen zit in die uitputtende, slopende participatiewet. Voorheen de bijstand. 

De participatiewet is verwaarlozing en beschadigend!

Traumatisering in deze basisbehoefte leidt tot rationaliteit. Het gevoel wordt verruild voor iets mentaals. Iets dat ik heel sterk bij zowel mezelf als mijn dochter zie. Erg op het functioneren en op verantwoordelijkheid gericht, ipv voelen en genieten. Genieten mag niet. Dat is de boodschap die ik nu mijn hele leven heb gehoord. Vrouwen als ik mogen ook geen liefde ervaren of seksualiteit. Dan ben je een karakterloze hoer. Leuke dingen, gezelligheid of ontspanning hebben wij niet nodig. Ga maar werken, krijg je dan te horen. Dat lost alles wel op. Dus je raakt volledig burn-out, waardoor je juist nooit meer kunt werken. 

Hoe kun je als moeder zo een rolmodel voor je kind zijn??? 

Ik was een heel liefdevol, idealistisch, bevlogen mens. En wat ik nu nog voel is vooral wrok en verbittering. De haat die ik jaren over me heen heb gehad van de plattelandsbevolking die zelf zo ongelooflijk vast zit in de eigen door het calvinisme bepaalde keurslijven en dat projecteert op mensen die 'ruimer' in het leven staan, is geïnternaliseerd. Ik ben in die 21 jaar dat ik in het Noorden woonde een compleet tegenovergesteld mens geworden, van dat wat ik was. En daar heeft de zorgmaffia (met hun hypocriete gereformeerdheid) een heel groot aandeel in gehad. 

Het hele zorgstelsel zou op zijn kop moeten. Er zouden veel hogere eisen gesteld moeten worden aan mensen die in de zorg werken. De hele mentaliteit en instelling van mensen die opleidingen volgen voor sociaal werk of als zorgprofessional moet ter discussie gesteld worden. Pas als de zorg geneest, kunnen mensen genezen.

Ik ben na deze podcast echt diep aangeslagen, omdat het zo confronterend was. Omdat het zo goed liet zien hoe erg beschadigde mensen nog een keer beschadigd worden in het sociaal vangnet en op de plekken waar ze aankloppen voor hulp op momenten dat ze een terugval ervaren. En ze weigeren ook structureel van hun fouten te leren. Ik ben niet de enige die dit ervaart. Maar de lotgenoten die ik ken, zijn te kapot om zich te organiseren en een vuist te maken.